لغزش مهره یا سرخوردگی مهره حالتی است که در آن یک مهره از جای طبیعی خود جلو یا عقب میرود و روی مهرهی پایینی میلغزد. این اتفاق بیشتر در ناحیهی کمری مخصوصاً بین سه مهره آخر کمری رخ میدهد. بیماری میتواند از کاملاً بیعلامت تا دردناک و محدودکننده متغیر باشد. خبر مهم این است که اکثر بیماران با درمان های غیرجراحی کنترل و علائم بیماری بهتر میشود.
چرا مهره میلغزد؟ — علل شایع
مادرزادی
ناهنجاری در شکلگیری مهره از دوران جنینی؛ معمولاً در ناحیه L5-S1.
شکستگی استرسی
ترک در قطعه پارس اینترآرتیکولاریس؛ در ورزشکاران جوان (ژیمناست، کشتیگیر).
تخریب مفصل فاست
شایعترین علت در بزرگسالان؛ آرتروز مفاصل پشتی مهره که مانع جابجایی ولغزش هستند.
تحلیل با سن
ضعیف شدن تدریجی رباطها و دیسکها با افزایش سن که ثبات مهره را کاهش میدهد.
آسیب یا جراحی قبلی
ضربه به ستون فقرات یا پیامد جراحیهای قبلی کمر.
علائم — چه احساسی دارید؟
درد کمر (شایعترین)
- درد با ایستادن و راه رفتن بدتر، با نشستن یا خم شدن به جلو بهتر میشود
- گاهی درد مزمن خفیف که با فعالیتهای خاص شعلهور میشود
- ناحیهی پایین کمر هنگام لمس دردناک است
- صبحها چند دقیقه احساس خشکی و درد وجود دارد
- راه رفتن طولانی دردناک است اما نشستن معمولاً آسانتر است
درد پا و سیاتیک
- درد تیرکشنده از کمر به باسن، پشت ران و ساق، و گاهی تا کف پا
- احساس سوزش یا برق گرفتگی در مسیر عصب
- بیحسی یا گزگز در پا یا انگشتان
- ضعف در پا هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله
- درد معمولاً یکطرفه است اما میتواند هر دو طرف را درگیر کند
مشکل راه رفتن
- راه رفتن با قدمهای کوچک و آهسته برای کاهش درد
- خم شدن به جلو هنگام راه رفتن برای بهتر شدن تنگی کانال نخاعی
- ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن طولانی
- احساس سنگینی یا ضعف در پاها بعد از چند دقیقه راه رفتن
سفتی و کاهش دامنه حرکتی
- مشکل در خم شدن به سمت عقب (معمولاً دردناکترین حرکت)
- خشکی و سفتی کمر بعد از نشستن طولانی بخصوص در شروع حرکت
- صاف کردن کمر در صبح نیاز به چند دقیقه زمان دارد
- دامنه چرخش کمر کاهش یافته است
چطور تشخیص داده میشود؟
معاینه بالینی
پزشک نحوه ایستادن، راه رفتن و دامنه حرکتی کمر را بررسی میکند. تستهای عصبی برای ارزیابی قدرت و حس پاو رفلکسها انجام میشود. لمس کمر و تشخیص نقطه دردناک از اقدامات لازم است.
رادیوگرافی (X-Ray)
اولین و در دسترس ترین تصویربرداری. عکس از نمای جانبی لغزش مهره را به خوبی نشان میدهد. عکس در حالت ایستاده ترجیح دارد. عکس در حالت خم شدن به جلو و عقب حرکت مهره را ارزیابی میکند.
MRI
بهترین روش برای ارزیابی فشار روی اعصاب و وضعیت دیسکها. نشان میدهد کدام عصب تحت فشار است و شدت تنگی کانال نخاعی چقدر است. برای برنامهریزی درمان ضروری است.
نوار عصب عضله (EMG)
بهترین روش برای ارزیابی میزان آسیب اعصاب و شدت آن و ریشه های عصبی درگیر. نشان میدهد کدام عصب تحت فشار است و شدت آسیب چقدر است. برای برنامهریزی درمان مفید است.
CT اسکن
جزئیات استخوانی را بهتر از MRI نشان میدهد. برای ارزیابی شکستگی مهره یا برنامهریزی جراحی مفیدتر است.
روشهای درمان
دارودرمانی
- ضدالتهابهای غیراستروئیدی
- شلکنندههای عضلانی در اسپاسم حاد
- داروهای تقویت عصب و عضله
- مسکنهای موضعی و پماد و کرم
ورزش و حرکات اصلاحی
- تقویت عضلات مرکزی (فیله های کمری)
- برطرف کردن کوتاهی عضلات با حرکات کششی
- آموزش وضعیت صحیح بدن
- آبدرمانی و استخر
تزریق کانال نخاعی جهت کنترل علائم
- تزریق اپیدورال و اپیدوروپلاستی
- بلوک مفصل فاست یا رادیوفرکوانسی (RF)
- جهت چسبندگی های بعد از جراحی
وسایل کمکی
- بریس یا کمربند طبی
- عصا یا واکر در صورت نیاز
جراحی
- در موارد شدید یا بیپاسخ به درمان
- تنگی کانال شدید یا آسیب شدید عصب
- موارد ناپایداری در گرافی خم به جلو/ عقب
رعایت
- از برداشتن اجسام سنگین پرهیز کنید
- از خم شدن کمر پرهیز کنید
- کاهش وزن تا محدوده طبیعی
علائم خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
- بیاختیاری ناگهانی ادرار یا مدفوع— اورژانس جراحی
- بیحسی ناحیه تناسلی، داخل رانها، یا دور مقعد
- ضعف ناگهانی و پیشرونده در هر دو پا
- درد شدید همراه با تب
زندگی با لغزش مهره
بلند کردن اشیا
- همیشه با خم کردن زانو باشد، نه کمر.
- جسم را نزدیک بدن نگه دارید.
- از چرخش همزمان بپرهیزید.
وضعیت خواب
- به پهلو با بالشت بین زانوها بخوابید.
- از خوابیدن به شکم که کمر را قوس میدهد پرهیز کنید.
نشستن صحیح
- صندلی با پشتی مناسب کمری باشد.
- هر ۳۰ دقیقه بلند شده و قم بزنید.
- از نشستن بیش از ۴۵ دقیقه پیوسته بپرهیزید.
ترک سیگار
سیگار جریان خون دیسک را کاهش میدهد و بهبود را کند میکند.
کنترل وزن
هر کیلو اضافهوزن ۴ کیلو فشار اضافی به کمر وارد میکند.کاهش وزن درد را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
ورزش مناسب
شنا، پیادهروی، دوچرخه ثابت مناسب هستند. از ورزشهای با فشار شدید به کمر بپرهیزید.
سوالات رایج بیماران
آیا لغزش مهره با مرور زمان پیشرفت میکند؟
در اکثر بزرگسالان، لغزش مهره ثابت میماند و پیشرفت نمیکند، مخصوصاً اگر وزن کنترل گردد و ورزش منظم انجام شود. در نوجوانان در حال رشد، پیگیری منظم با عکس رادیولوژی هر ۶ تا ۱۲ ماه توصیه میشود.
آیا میتوانم ورزش کنم؟
بله، اما انتخاب نوع ورزش مهم است. شنا، پیادهروی، و دوچرخه ثابت مناسب هستند. از شنای پروانه و قورباغه پرهیز نمایید. باید از حرکاتی که کمر را به شدت به عقب قوس میدهند پرهیز کرد. وزنهبرداری و ورزشهای سنگین توصیه نمیشود.
آیا حتماً باید جراحی کنم؟
خیر. بیشتر بیماران با درمان غیرجراحی به خوبی کنترل میشوند. جراحی فقط در موارد خاص مثل ضعف عضلانی پیشرونده، عدم پاسخ به درمان بیش از ۶ ماه، علائم اورژانسی مثل بیاختیاری ادرار، یا ناپایداری لغزش در گرافی توصیه میشود.
آیا با لغزش مهره میتوانم رانندگی کنم؟
در اکثر موارد بله، اما رانندگی طولانی مشکلساز است. هر ۴۵ دقیقه توقف کنید و کمی راه بروید. از پشتی کمری مناسب استفاده کنید. در دورهی حاد درد یا اگر پای راست ضعیف است، رانندگی را محدود کنید.
آیا لغزش مهره ارثی است؟
نوع مادرزادی میتواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. اما اکثر موارد در بزرگسالان اکتسابی است و ناشی از آرتروز، سبک زندگی نامناسب، یا آسیب به کمر و تصادف است. اگر سابقه خانوادگی دارید، معاینه و رادیوگرافی پیشگیرانه توصیه میشود.
لغزش مهره (سرخوردگی مهره یا اسپوندیلولیستزیس)
درمان در کمترین زمان ممکن
لغزش مهره (سرخوردگی مهره یا اسپوندیلولیستزیس)
){kind=link}
بدون دیدگاه